News

XX. SIMPOSIO DE LA SELGYC

selgyc santiago de compostela

Del 2 al 4 de septiembre de 2014, la Sociedad Española de Literatura General y Comparada, SELGyC, organizó su XX. Simposio en la Universidad de Santiago de Compostela. Nuestro grupo de investigación fue aceptado para exponer una ponencia, cuyo título era “Cuerpos ausentes y literatura: aproximación comparatística a la representación literaria de los poetas fusilados”.

La imposibilidad de localizar el cuerpo de Federico García Lorca es un hecho de la Guerra Civil que ha adquirido gran importancia simbólica. Por una parte, el deseo de desenterrar el cuerpo del poeta granadino canaliza las ideas de una política de reconstrucción memorialística. Por otra parte, su fusilamiento y desaparición han generado un espacio de reflexión que se materializa en varias disciplinas artísticas.

Nuestro estudio aborda textos literarios que plantean un enfoque memorialístico a partir de la representación literaria de García Lorca, atendiendo especialmente a aquellos escritos en euskera. En este campo, García Lorca ha encontrado un homólogo en Esteban Urkiaga ‘Lauaxeta’, renombrado poeta modernista y combatiente republicano fusilado en 1937. El fusilamiento de Lauaxeta representa un ataque violento a la cultura vasca, por lo que escritores como Gabriel Aresti, Bernardo Atxaga o Koldo Izagirre han ahondado en la paradoja que surge entre una visión humanista del arte y la brutalidad de los fusilamientos de los poetas.

A partir de García Lorca y Lauaxeta se crea un motivo literario de gran carga simbólica: el del fusilamiento y ocultamiento de los cuerpos, que en la literatura vasca perdura hasta la actualidad. El paralelismo moderno del gudari o guerrillero desaparecido reverbera en el caso Lasa y Zabala, dos supuestos miembros de E.T.A, torturados y enterrados en cal por los G.A.L en 1983, con el fin de hacer desaparecer sus cuerpos. A causa del potencial simbólico de estos acontecimientos, diversas obras, como la novela Twist de Harkaitz Cano, o el recital Lo que no ha quemado la cal (2013), llevado a cabo entre varios poetas, indagan en las discordancias entre la historia oficial y la historia de las víctimas.

Por tanto, a partir del análisis comparatístico de textos literarios que representan las citadas figuras ausentes, nuestro estudio reflexiona sobre las posibilidades que ofrece la literatura para hacer visibles aquellos cuerpos que la Historia no saca a la luz.

(En la foto, Alexander Gurrutxaga, Lourdes Otaegi, Facundo Reyna y Dolores Vilavedra)

TESTIGANTZA TRAUMATIKOAREN BALIO PEDAGOGIKOA: BIKTIMAK ESKOLAN

biktimak eskola EHU

Gipuzkoako Foru Aldundiarekin batera, Euskal Herriko Unibertsitateko Filosofia eta Hezkuntza Zientzien Fakultateak eta MHLI ikerketa taldeak antolatu zuten "Giza Eskubideetan Oinarritutako Hezkuntza Hezitzaileentzat" izeneko XV. mintegia. Aurreko mintegietan egin den bezala, honakoan ere aztertu ziren Giza Eskubideen gaineko lanketa eskoletan eta horrek sortzen dituen kezkak eta buruhausteak.

Tradizionalki, jardunaldi hauek hezitzaile profesional zein bidean daudenak formatzeko guneak izan dira. Espazio hauen bidez hezitzaileek eskuratu dituzte zenbait baliabide Giza Eskubideen inguruko gaiak landu ahal izateko. Pasa den urtean XV. edizioa egin genuen eta bakearen hezkuntzaz, adiskidetzeaz eta testigantza traumatikoen balio pedagogikoaz jardun genuen. Gure iritziz, Hezkuntza Sistema ezin da gizartetik at aritu, ezin da mundu paraleloan bizi. Azken finean, eskola ezin da urrundu gizartean dauden eztabaida eta kezketatik, gizartearekin bat egin behar du eta, era berean, gizartea bera hobetu.

Jardunaldiak honako helburuarekin egin zen: hezkuntzan testigantza traumatikoaren erabileraren egokitasuna eta testigantzak berak izan dezakeen balio pedagogikoa aztertzea. Diskurtso biografikoetatik abiatuta, gizarte zientzien eta humanitatearen arteko eztabaida eta gatazkaz gain, testigantzak gaitasun pedagogiko izugarria adierazten du. Beraz, guri dagokigu testigantzaren ahalmen pedagogikoa aztertzea eta, era berean, eskoletan erabiltzeko egokitasuna arakatzea.


Euskal Herrian abian jarri dira hainbat esperientzia: "Bakerako urratsak", "Historias que nos marcan" edota "Biktima-hezitzaileak" izeneko programak. Orain, Eusko Jaurlaritzak Bakea eta bizikidetzako egitasmoan (2013-16) heziketa-praktika hauekin jarraitu du "Adi-adian" ikas-modulua bitartez. Hala ere, 2005 urtetik hona ez dira ugariak izan gai horiek soseguz eztabaidatzeko edota gaiotan hezteko Euskal Eskola Sistemak izan dituen espazio eta aukerak. Hori guztiak ekarri ditu testigantzaren erabileraren aurreko mesfidantzak, gehienbat memoria erabiltzeko duen ahalmenarengatik.

Bizikidetza eta memoria berriarekin lotutako beste gai batzuk bezala, eskoletan testigantza traumatikoen lanketa ez dago alderdien gatazketatik at. Eskola komunitateak auzi sakonak ditu begi aurrean, ezin diogu beste auzi gatazkatsu bat ezarri; gaur egun, biktimen testigantzak lantzeko eta sakontzeko heziketa eta eztabaidarako lanabesak behar dira. Horregatik iruditzen zaigu interesgarriak direla gai honen inguruan sortu daitezkeen eztabaidak edo azterketak, eskola komunitatearen barnean, zein kanpoan. Hori dela eta, jardunaldi horretan jorratu eta sakondu ziren, besteak beste, testigantza traumatikoek izan dezaketen balio pedagogikoa eta eskoletan testigantza horiek duten hezteko potentzialtasuna. Gure herriaren etorkizunak, bizikidetzak, hezkuntza komunitateak ahalegina behar dute.

(Argazkian Pio Perez Aldasoro eta Cristina Sanchez, CSIC erakundeko ikertzaile titularra)


Displaying 25 of 26 | 51 posts in total